|
 Kto powiedział, że ćwiczenia utrwalające muszą być nudne? Zapraszamy do zapoznania się z kilkoma przykładami tego, jak utrwalanie wiedzy z zakresu geometrii uczynić jednocześnie efektywnym działaniem oraz twórczą i fascynującym zabawą.
Zabawy i gry dydaktyczne są metodami stosowanymi z powodzeniem również w nauczaniu matematyki. Z przyczyn oczywistych nie są one może bardzo popularne czy typowe dla tego obszaru edukacji, niemniej jednak pojawiają się przy okazji poznawania, utrwalania lub powtarzania poszczególnych zagadnień. Potwierdza to H. Siwek pisząc: ,,Przez zabawę można uatrakcyjnić uczenie się matematyki czy zdobyć sprawność w jakimś jej fragmencie, ale zrozumienie i biegłe operowanie pojęciami, twierdzeniami, prawami wymaga czasu i wysiłku. Niemniej jednak znaczenie zabawy w kształceniu matematycznym doceniają chyba wszyscy dydaktycy matematyki, pokładając w niej duże nadzieje”. [1] Inny pedagog - M. Kielar - Turska - pisze natomiast za D. Elkind:,,Dla rozwoju dziecka korzystne jest proponowanie mu dużej liczby zadań o podobnym stopniu trudności, ale na różnorodnym materiale, aktywizujących różne sfery aktywności dziecka: percepcyjną, ruchową, werbalną. (...) Każda czynność umysłowa (...) powinna być utrwalona poprzez powtarzanie, wykonywane na różnych treściach (w celu jej uogólnienia) i równocześnie różnicowana stosownie do okoliczności.” [2]Proponowane ćwiczenia rozwijają dodatkowo umiejętność pracy zespołowej, kształtują postawę odpowiedzialności za wspólne przedsięwzięcie oraz wpływają na rozwój motoryki małej.
Do naszych ćwiczeń świetnie nadają się kształty origami:
- koła (FO 8960, FO 8965, FO 8968 , GI 0022),
- kwadraty (GI 0010 , FO 3116),
- trójkąty (GI 0026),
- prostokąty (KD 3604),
- zestawy kształtów z folii holograficznej (IA 5663)
▪ Ćwiczenie 1: ,,Reklama”
Uczniowie pracują w 3-4 osobowych grupach. Grupy zostają wprowadzone w konwencję zabawy- każdy z zespołów stanowi odrębną firmę reklamową, której zadaniem jest jak najlepsze zaprezentowanie np. wybranej dziedziny sportu, wybranego zwierzęcia czy pojazdu. Trudność polega na tym, że mają oni do dyspozycji wyłącznie dużą ilość kolorowych kwadratów. Figur nie można sklejać, przecinać, ani fragmentarycznie oddzierać. Wszystkie inne czynności są dopuszczalne (składanie, zaginanie itp.).
Ćwiczenie to:
- rozwija działalność badawczą dzieci poprzez wielokierunkowe analizowanie możliwości (własności) kwadratu;
- uczy pracy zespołowej;
- doskonali percepcję wzrokową (kształty geometryczne w szerszych konfiguracjach);
- usprawnia motorykę małą.
▪ Ćwiczenie 2: ,,Opisz mi to dokładnie”
Uczniowie pracują w parach, są odwróceni do siebie plecami. Jeden z partnerów układa przed sobą kilkuelementowy układ figur geometrycznych (abstrakcyjny lub tematyczny). Zadaniem pierwszej z osób jest jak najprecyzyjniejsze podanie informacji o układzie - tak by partner, który nie może zadawać pytań, mógł zbudować taki sam układ. Po wykonaniu zadania następuje zamiana ról.
Ćwiczenie to:
- doskonali sprawność w posługiwaniu się nazwami figur geometrycznych;
- rozwija umiejętność określania kierunków przestrzennych;
- kształci umiejętność precyzyjnego wysławiania się i uważnego słuchania;
▪ Ćwiczenie 3: ,,Architekci”
Grupa podzielona jest na cztery równoliczne zespoły. Każdy z zespołów otrzymuję arkusz szarego papieru, klej i dużą liczbę zróżnicowanych wielkościowo papierowych figur w jednym kształcie (kwadraty, kola, prostokąty lub trójkąty). Zadaniem grup jest zaprojektowanie planów miast, w których podstawą jest jedna figura geometryczna. Wygrywa drużyna, której miasto okaże się ciekawe wizualnie i jednocześnie najbardziej funkcjonalne – kryterium funkcjonalności określają same dzieci.
Ćwiczenie to:
- rozwija inwencję twórczą;
- uczy pracy w większym zespole;
- doskonali umiejętności planistyczne;
- rozwija wiedzę o własnościach podstawowych figur geometrycznych.
▪ Ćwiczenie 4: ,, Mistrz barwnej mozaiki”
Każdy z uczniów dostaje fragment kolorowej ilustracji (np. fragment twarzy, budynku, sylwetki, pojazdu), kolorowy papier, klej i nożyczki. Zadaniem głównym jest ,,uzupełnienie” ilustracji przy pomocy samodzielnie wybranych, najodpowiedniejszych wg dziecka, podstawowych figur geometrycznych.
Ćwiczenie to:
- doskonali umiejętność dostrzegania kształtów geometrycznych w otoczeniu;
- rozwija postrzeganie syntetyczne;
- doskonali umiejętności z zakresu motoryki małej;
▪ Ćwiczenie 5: ,, Geometryczny mim”
Każdy z uczniów losuję karteczkę z jedną z czterech podstawowych figur płaskich. Zdobytą informację należy zachować w tajemnicy. Na hasło nauczycielki cała grupa rozpoczyna poszukiwanie reszty osób z tym samym symbolem. Trudność polega na tym, że wzajemne informowanie się o posiadanym kształcie może przebiegać jedynie przy pomocy pantomimicznego pokazywania czynności lub przedmiotów z nim kojarzonych. Wygrywa drużyna, której członkowie odnajdą się jako pierwsi.
Ćwiczenie to:
- doskonali umiejętność dostrzegania kształtów geometrycznych w otoczeniu;
- rozwija umiejętności komunikacji pozawerbalnej.
[1] Siwek H., Dydaktyka matematyki. Teoria i zastosowanie w matematyce szkolnej, WSiP, Warszawa 2005, s. 239.
[2] Kielar-Turska M., Jak pomagać dziecku w poznawaniu świata, WSiP, Warszawa 1992 , s.45. |
