W roku 1986, angielski okulista W. Pringle Morgan opublikował w British Medical Journal pierwszy opis dysleksji u 14-letniego chłopca, który mimo tego, że był inteligentny nie mógł nauczyć się czytać. Autor określił tę formę zaburzenia jako wrodzoną ślepotę słowną.

Wśród pionierów zajmujących się niektórymi aspektami upośledzenia układu nerwowego dzieci znajduje się neuropatolog S.T.Orton- już w 1925 r. zwracał uwagę, że u wielu "normalnych" dzieci zdarzają się problemy językowe, do których zaliczyć należy trudności z nauką czytania.

W Polsce pierwsze prace na temat specyficznych trudności w uczeniu się ukazały się w okresie międzywojennym. W1925 r. wydana został ksiązka W. Sterlinga "Badania doświadczalne i kliniczne nad pismem lustrowym", a w 1937 r. praca R. Uzdańskiej "Trudności w nauce czytania i pisania". Prekursorka badań nad dysleksja w Polsce jest psychiatra dziecięcy dr A. Drath . Jej artykuł "Dysleksja" opublikowany w roku 1959 był pierwszą jaskółką propagowania wiedzy o dysleksji wśród nauczycieli. Wiele dla teorii i praktyki dysleksji wniosły dr B. Zakrzewska, J. Markiewicz, prof.H. Spionek. Szczególne osiągnięcia ma Uniwersytet Gdański, za sprawą prof. Dr hab. M. Bogdanowicz- założycielki i przewodniczącej Polskiego Towarzystwa Dysleksji oraz organizatorki ogólnopolskich konferencji na temat zaburzeń mowy, czytania i pisania, z udziałem licznych gości zagranicznych.


2.Definicja dysleksji rozwojowej

Wprowadzenie
O dysleksji rozwojowej mówi się różnie, często skrajnie. Dla jednych to "przekleństwo", bo nie są w stanie poprawnie czytać i pisać. Inni - najczęściej ci, którzy takich kłopotów nie mają - przebąkują o "naciąganiu na dysleksję". Bo przecież dzięki zaświadczeniu o dysleksji uczeń ma np. więcej czasu na napisanie egzaminu, nauczyciele nie oceniają surowo błędów ortograficznych. To ważne pytanie: Czy dysleksja musi oznaczać kłopoty? Może je oznaczać. Niektóre osoby dyslektyczne mają problemy np. w bankach, bo na różnych drukach nie potrafią złożyć takiego samego podpisu jak na wzorze. Najczęstsze problemy wiążą się jednak z okresem szkolnym i studenckim. Czy dysleksję rozwojową można pokonać? Jeśli uczeń ma dysleksję (kłopoty z czytaniem), ale będzie się z nim regularnie ćwiczyło, powinien zacząć czytać poprawnie. Choć zwykle trochę wolniej od pozostałych. Systematycznie pracując, bardzo skutecznie można też pomóc dziecku z dysgrafią (tak, że jego bazgroły będą w końcu w miarę czytelne). Np. uczy się je pisać literami drukowanymi - ponieważ się ich nie łączy, pismo jest czytelniejsze. Znacznie trudniej o sukces w przypadku dziecka z dysortografią. Jak mówi prof. Marta Bogdanowicz, wiceprzewodnicząca Europejskiego Towarzystwa Dysleksji, nad ortografią trzeba pracować całe życie, ponieważ skłonność do popełniania błędów u osoby dyslektycznej pozostaje. To mit, że dysleksja utrudnia naukę tylko języka polskiego. Dziecko ponosi klęski także na innych lekcjach - na geografii, matematyce czy fizyce, kłopoty z odczytaniem jakiejś treści przeszkadzają tak samo bardzo jak na języku ojczystym.

Przez lata to schorzenie było powszechnie (z wyjątkiem osób nim dotkniętych) bagatelizowane. Owszem, z dysleksją można żyć, a nawet zdobywać sławę, czego dowiedli Hans Christian Andersen, Albert Einstein, August Rodin, Winston Churchill, Karol Gustaw czy Tom Cruise, są nimi Jacek Żakowski i Jacek Kuroń.

W każdej klasie uczą się dzieci z dysleksją, czyli ze specyficznymi trudnościami w czytaniu i pisaniu. Określenie specyficzne podkreśla charakter tych trudności - ograniczony i bardzo wąski zakres. Dysleksja występuje u dzieci o prawidłowym rozwoju umysłowym, a nierzadko u dzieci bardzo zdolnych.. Dysleksja rozwojowa to w najogólniejszym ujęciu syndrom zaburzeń procesu uczenia się, spowodowany dysharmonijnym rozwojem dziecka. Włącza się go w szeroką kategorię "specjalnych potrzeb edukacyjnych" (Special Educatio-nal Needs - SEN), z ograniczeniem do "trudności/zaburzeń uczenia się" (Learning Difficul-ties Disabilities - LD), a następnie jeszcze bardziej zawężając zakres problemów charakterystycznych dla tego syndromu, określa się go mianem "specyficznych trudności/zaburzeń w uczeniu się" (special leaming difficulties disabilities- SpLD), aby ostatecznie sprecyzować, iż te trudności/zaburzenia dotyczą uczenia się czytania i pisania.

Tak więc dysleksja rozwojowa rozumiana jest jako specyficzna trudność w uczeniu się czytania i pisania, obserwowana od początku nauki szkolnej, a może nawet od początku opanowywania tych umiejętności, już w wieku przedszkolnym np. w klasie "O". Jej "specyfika" natomiast wynika z określonej etiologii i patomechamizmu. Warunki rozpoznania owej specyfiki, a wiec i sformułowania diagnozy, zawarte są w definicji terminu "dysleksja rozwojowa".

Najnowsza definicja dysleksji została opublikowana w 1994 roku przez Research Commit-te The Orton Dyslexia Society - Towarzystwo Dysleksji im. Ortona - najstarsze stowarzyszenie zajmujące się problematyką dysleksji, bo założone w 1949 roku w Stanach Zjednoczonych. Definicję tę opublikowano w czasopiśmie ODS "Perspectives"
(1994). Brzmi ona następująco: "Dysleksja jest jednym z wielu różnych rodzajów trudności w uczeniu się (one of several distinct learning disabilities). Jest specyficznym zaburzeniem o podłożu językowym, uwarunkowanym konstytucjonalnie. Charakteryzuje się trudnościami w dekodowaniu pojedynczych słów, co najczęściej odzwierciedla niewystarczające zdolności przetwarzania fonologicznego (phonological processing abilities). Trudności w dekodowaniu pojedynczych słów są zazwyczaj niewspółmierne do wieku życia oraz innych zdolności poznawczych i umiejętności szkolnych; trudności te nie są wynikiem ogólnego zaburzenia rozwoju, ani zaburzeń sensorycznych. Dysleksja manifestuje się różnorodnymi trudnościami w odniesieniu do różnych form komunikacji językowej; często oprócz trudności w czytaniu (problems reading), dodatkowo pojawiają się poważne trudności w opanowaniu sprawności w zakresie czynności pisania (writting) i poprawnej pisowni (spelling)"

Termin dysleksja rozwojowa obejmuje kilka rodzajów zaburzeń:
* DYSLEKSJA trudności w czytaniu (zaburzenia zarówno tempa i techniki czytania, jak i stopnia rozumienia treści) Trudności w czytaniu na ogół szybciej ustępują niż w pisaniu. Niemniej jednak część dyslektyków nie osiąga nigdy biegłości w czytaniu.
* DYSORTOGRAFIA trudności z opanowaniem poprawnej pisowni, występuje od początku nauki szkolnej u dziecka o prawidłowym rozwoju umysłowym, którego pismo wykazuje różnego rodzaju odstępstwa od prawidłowego zapisu wyrazów, w tym błędy ortograficzne, mimo dobrej znajomości zasad pisowni. i odpowiedniej motywacji do poprawnego pisania.
* DYSGRAFIA to trudności w opanowaniu umiejętności pisania poprawnego pod względem graficznym. Objawy:

• niedokładności w odtwarzaniu liter, ich połączeń, niekształtność liter,
• niewłaściwe proporcje liter w obrębie wyrazów (zróżnicowanie wielkości),
• nierównomierne zagęszczenie pisma,
• niejednolite położenie pisma (nachylenie liter),
• litery "drżące" o niepewnej linii.

Znaczne nasilenie tych cech powoduje, że pismo jest nieestetyczne oraz mało lub zupełnie nieczytelne.
* DYSKALKULIA problemy w matematyce (niski poziom rozumowania operacyjnego, kłopoty z pojęciami abstrakcyjnymi, np. pojęciem liczby, wielkości, proporcji).
Zaburzenia te mogą występować każde oddzielnie lub współistnieją ze sobą.